อัปเดตล่าสุด: ตุลาคม 2569 · สำหรับปีภาษี 2569 (ยื่นแบบต้นปี 2570)
ข้าราชการลดหย่อนภาษีปี 2569 ได้เหมือนผู้มีเงินได้ทั่วไป แต่มีรายการที่ใช้ได้เด่นกว่าคนอื่นคือ เงินสะสม กบข. ที่ลดหย่อนได้ตามจ่ายจริงไม่เกิน 30% ของค่าจ้าง นอกจากนั้นยังใช้ค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท คู่สมรส บุตร บิดามารดา เบี้ยประกันชีวิตและสุขภาพ (รวมไม่เกิน 100,000 บาท) ประกันบำนาญ RMF และ Thai ESG ได้ โดยกลุ่มกองทุนเพื่อการเกษียณรวมกันต้องไม่เกิน 500,000 บาท ส่วนข้าราชการที่ไม่ได้อยู่ในระบบประกันสังคม จะไม่มีรายการลดหย่อนเงินสมทบประกันสังคม
สรุปสั้น ๆ
- เงินเดือนและเงินประจำตำแหน่งเป็นเงินได้ 40(1) ส่วนค่าสอนพิเศษ ค่าวิทยากร และเบี้ยประชุมมักเป็น 40(2) ต้องนำมายื่นรวมกัน
- หักค่าใช้จ่าย 40(1) และ 40(2) รวมกันได้ 50% แต่ไม่เกิน 100,000 บาท
- เงินสะสม กบข. คือรายการลดหย่อนที่ข้าราชการควรเช็กเป็นอันดับแรก
- ปีภาษี 2569 ไม่มีมาตรการช้อปลดหย่อน และ SSF ไม่ได้รับสิทธิ์ลดหย่อนแล้ว
- ลองคำนวณภาษีของตัวเองได้ที่ เครื่องคำนวณลดหย่อนภาษี 2569 (เลือกสถานะ “ข้าราชการ” ได้)
รายได้ของข้าราชการ นับเป็นเงินได้ประเภทไหน
| รายได้ | ประเภทเงินได้ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| เงินเดือน เงินประจำตำแหน่ง โบนัส | 40(1) | หน่วยงานหักภาษี ณ ที่จ่ายไว้แล้วระหว่างปี |
| ค่าสอนพิเศษ ค่าวิทยากร ค่าตอบแทนกรรมการ เบี้ยประชุม | โดยทั่วไปเป็น 40(2) | ถ้าถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย นำมาเครดิตตอนยื่นแบบได้ |
ถ้ามีเฉพาะเงินเดือน (40(1)) ยื่นแบบ ภ.ง.ด.91 ถ้ามีรายได้ 40(2) ด้วย ต้องยื่น ภ.ง.ด.90
รายการลดหย่อนที่ข้าราชการใช้ได้ ปีภาษี 2569
1. ค่าลดหย่อนส่วนตัวและครอบครัว
| รายการ | ลดหย่อนได้ |
|---|---|
| ผู้มีเงินได้ | 60,000 บาท |
| คู่สมรสที่ไม่มีเงินได้ | 60,000 บาท |
| บุตรที่เกิดก่อนปี 2561 | คนละ 30,000 บาท |
| บุตรที่เกิดตั้งแต่ปี 2561 | คนแรก 30,000 บาท คนที่สองขึ้นไปคนละ 60,000 บาท |
| บิดามารดาอายุ 60 ปีขึ้นไป ที่มีเงินได้ไม่เกิน 30,000 บาทต่อปี | คนละ 30,000 บาท (สูงสุด 4 คน รวมพ่อแม่คู่สมรสที่ไม่มีเงินได้) |
| ผู้พิการหรือทุพพลภาพที่อุปการะ | คนละ 60,000 บาท |
2. กลุ่มกองทุนเพื่อการเกษียณ (รวมกันไม่เกิน 500,000 บาท)
| รายการ | เพดานของแต่ละรายการ |
|---|---|
| เงินสะสม กบข. | ตามจ่ายจริง ไม่เกิน 30% ของค่าจ้าง |
| กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (สำหรับพนักงานมหาวิทยาลัยหรือพนักงานราชการที่มี) | ไม่เกิน 15% ของค่าจ้าง |
| เบี้ยประกันบำนาญ | ไม่เกิน 15% ของเงินได้ และไม่เกิน 200,000 บาท |
| RMF | ไม่เกิน 30% ของเงินได้ |
| กองทุนการออมแห่งชาติ (กอช.) | ไม่เกิน 30,000 บาท |
สมาชิก กบข. สะสมขั้นต่ำ 3% ของเงินเดือน และเลือกออมเพิ่มได้ ถ้าเพิ่มอัตราสะสม นอกจากได้ลดหย่อนภาษีแล้ว เงินก้อนตอนเกษียณก็เพิ่มขึ้นด้วย แต่เงินส่วนนี้ถอนก่อนออกจากราชการไม่ได้ จึงควรเหลือเงินสภาพคล่องไว้ให้พอ
3. เบี้ยประกัน
| รายการ | ลดหย่อนได้ |
|---|---|
| เบี้ยประกันชีวิต (คุ้มครอง 10 ปีขึ้นไป) | ไม่เกิน 100,000 บาท |
| เบี้ยประกันสุขภาพตัวเอง | ไม่เกิน 25,000 บาท (รวมกับประกันชีวิตไม่เกิน 100,000 บาท) |
| เบี้ยประกันสุขภาพบิดามารดา | ไม่เกิน 15,000 บาท |
ข้อสังเกตสำหรับข้าราชการ: สิทธิ์รักษาพยาบาลข้าราชการครอบคลุมบิดามารดาอยู่แล้วตามหลักเกณฑ์ของกรมบัญชีกลาง การซื้อประกันสุขภาพให้พ่อแม่จึงควรดูที่ความคุ้มครองที่ต้องการจริง เช่น อยากให้รักษาโรงพยาบาลเอกชนได้ ไม่ใช่ซื้อเพื่อลดหย่อนภาษีอย่างเดียว
4. รายการอื่นที่ใช้บ่อย
- Thai ESG: ไม่เกิน 30% ของเงินได้ และไม่เกิน 300,000 บาท (แยกจากกลุ่มเกษียณ 500,000 บาท)
- ดอกเบี้ยเงินกู้ซื้อที่อยู่อาศัย: ไม่เกิน 100,000 บาท
- เงินบริจาค: ทั่วไปไม่เกิน 10% ของเงินได้หลังหักลดหย่อน ส่วนบริจาคเพื่อการศึกษาและบางรายการหักได้ 2 เท่า
ตัวอย่างคำนวณ: อาจารย์ข้าราชการ เงินเดือน 45,000 บาท
สมมติเงินเดือน 45,000 บาท มีค่าสอนพิเศษและค่าวิทยากรทั้งปี 60,000 บาท สะสม กบข. 5% มีประกันชีวิต 20,000 บาท ประกันสุขภาพตัวเอง 15,000 บาท และอุปการะพ่อแม่ 2 คนที่เข้าเกณฑ์
| รายการ | จำนวน (บาท) |
|---|---|
| เงินได้ 40(1) เงินเดือน 45,000 × 12 | 540,000 |
| เงินได้ 40(2) ค่าสอนพิเศษ ค่าวิทยากร | 60,000 |
| หักค่าใช้จ่าย 50% (สูงสุด 100,000) | −100,000 |
| ค่าลดหย่อนส่วนตัว | −60,000 |
| บิดามารดา 2 คน | −60,000 |
| เงินสะสม กบข. 5% | −27,000 |
| ประกันชีวิต + ประกันสุขภาพ | −35,000 |
| เงินได้สุทธิ | 318,000 |
| ภาษีที่ต้องจ่ายทั้งปี | 9,300 |
ถ้าซื้อ RMF หรือประกันบำนาญเพิ่ม 50,000 บาท เงินได้สุทธิเหลือ 268,000 บาท ภาษีลดเหลือ 5,900 บาท ประหยัดได้ 3,400 บาท เพราะส่วนที่ลดลงอยู่ในขั้นภาษี 10% และ 5%
ตัวอย่างนี้ช่วยให้เห็นว่า ยิ่งรายได้สุทธิอยู่ในขั้นภาษีสูง การลดหย่อนยิ่งคุ้ม ถ้าเงินได้สุทธิอยู่ในขั้นยกเว้นภาษีอยู่แล้ว (ไม่เกิน 150,000 บาท) การซื้อเพิ่มเพื่อลดหย่อนจะไม่ช่วยลดภาษีเลย
ข้าราชการควรเลือกลดหย่อนแบบไหนก่อน
- ใช้สิทธิ์ที่ไม่ต้องจ่ายเพิ่มให้ครบก่อน เช่น บิดามารดา บุตร คู่สมรส และดอกเบี้ยบ้าน
- ดูอัตราสะสม กบข. ถ้ายังสะสมขั้นต่ำและมีเงินเหลือออม การเพิ่มอัตราสะสมได้ทั้งลดหย่อนและเงินเกษียณ
- ประกันชีวิตและสุขภาพ ซื้อเพราะต้องการความคุ้มครองจริง ภาษีที่ลดได้เป็นผลพลอยได้
- RMF ประกันบำนาญ หรือ Thai ESG ใช้เติมเมื่อยังอยู่ในขั้นภาษีที่คุ้ม และเข้าใจเงื่อนไขการถือครองก่อนซื้อ
ยื่นภาษีเมื่อไร
ยื่นแบบสำหรับปีภาษี 2569 ได้ตั้งแต่ 1 มกราคม ถึงสิ้นเดือนมีนาคม 2570 ถ้ายื่นออนไลน์ กรมสรรพากรมักขยายเวลาให้อีกประมาณ 1 สัปดาห์ ตามประกาศของแต่ละปี เก็บหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) และหลักฐานการลดหย่อนทุกรายการไว้ให้ครบ
คำถามที่พบบ่อย
ข้าราชการต้องยื่นภาษีไหม ถ้าหน่วยงานหักภาษีไว้แล้ว
ต้องยื่น ถ้ามีเงินได้ถึงเกณฑ์ที่ต้องยื่นแบบ ภาษีที่หน่วยงานหักไว้ระหว่างปีเป็นการประมาณ เมื่อยื่นแบบอาจได้เงินคืนหรือต้องจ่ายเพิ่ม โดยเฉพาะถ้ามีรายได้ 40(2) หรือมีรายการลดหย่อนที่หน่วยงานไม่รู้
เงินสะสม กบข. กับ RMF ต่างกันอย่างไร
ทั้งสองอยู่ในกลุ่มเกษียณ 500,000 บาทเหมือนกัน กบข. หักจากเงินเดือนอัตโนมัติและได้เงินจาก กบข. ตอนออกจากราชการ ส่วน RMF ซื้อเองได้ เลือกกองทุนเองได้ และต้องถือตามเงื่อนไข (อย่างน้อย 5 ปีและจนอายุ 55 ปี) จึงจะไม่เสียสิทธิ์
บำนาญข้าราชการหลังเกษียณ ต้องเสียภาษีไหม
เงินบำนาญรายเดือนถือเป็นเงินได้ 40(1) ต้องนำมายื่นภาษี แต่ยังใช้ค่าลดหย่อนต่าง ๆ ได้ตามปกติ และผู้มีเงินได้อายุ 65 ปีขึ้นไปมีสิทธิ์ยกเว้นเงินได้เพิ่มตามหลักเกณฑ์ของกรมสรรพากร
พนักงานมหาวิทยาลัยใช้บทความนี้ได้ไหม
ใช้ได้เกือบทั้งหมด ต่างกันที่พนักงานมหาวิทยาลัยมักอยู่ในประกันสังคม ม.33 (ลดหย่อนเงินสมทบได้สูงสุด 10,500 บาทในปี 2569) และมีกองทุนสำรองเลี้ยงชีพแทน กบข.
ลองคำนวณภาษีของคุณ → · ให้ช่วยวางแผนลดหย่อนฟรีทาง LINE ↗
อ่านเพิ่ม: ประกันลดหย่อนภาษี 2569 ลดได้เท่าไหร่ · เช็กช่องว่างเงินเกษียณ · บริการดูแลเคลมและสิทธิ์
เกี่ยวกับผู้เขียน · เจนวิทย์ เดชรักษา (ลุงเจมส์) ที่ปรึกษาการเงิน AFPT™ (AFPT240134) ผู้แนะนำการลงทุนและผู้วางแผนการลงทุน ก.ล.ต. เลขที่ 124629 ดูแลแผนภาษี เกษียณ และประกันของอาจารย์มหาวิทยาลัยและข้าราชการ · รู้จักทีมที่ปรึกษา
ข้อมูลอ้างอิง: ประมวลรัษฎากรและประกาศกรมสรรพากรสำหรับปีภาษี 2569 · กบข. · กรมบัญชีกลาง · สำนักงานประกันสังคม ข้อมูลทั่วไป ณ ตุลาคม 2569 หลักเกณฑ์อาจเปลี่ยนแปลง ควรตรวจสอบกับกรมสรรพากรก่อนยื่นแบบ · การลงทุนมีความเสี่ยง ผู้ลงทุนควรศึกษาข้อมูลก่อนตัดสินใจลงทุน · ผู้ซื้อประกันควรทำความเข้าใจรายละเอียดความคุ้มครองและเงื่อนไขก่อนตัดสินใจทำประกันภัยทุกครั้ง
